Identiteit in spellen gaat over wie je bent en wat je daarmee kunt bereiken. In het onderwijsproces gaat het over de rol van de leerling in zijn of haar leerproces, zoals wetenschapper of recensist, over de rol van de leerling binnen een groep, en de ontwikkeling van het kind in de puberjaren.

Rol in leerproces
Identiteit leert leerlingen de verschillende perspectieven op de leerstof afhankelijk zijn van welke rol je inneemt. Het leert leerlingen ook dat je door deze rollen doelen kunnen bereiken door de professionele rol aan te nemen die niet gelijk staat aan de rol die jezelf vaak aanneemt. Het leert leerlingen ook verantwoordelijkheden af te bakenen en te focussen op de verantwoordelijkheid die ze hebben, dit versterkt het gevoel van eigenaarschap. Identiteit kan ook groepswerk versterken.

Wanneer je een rol aanneemt van historicus, wetenschapper of journalist bekijk je de stof vanuit hun perspectief. Wat is belangrijk? Wat moet een historicus weten? Hoe moet je als wetenschapper gegevens noteren en leren? Hoe communiceer je helder in een wetenschappelijke omgeving? Door deze identiteit verandering leert een leerling beter gegevens te lezen, te analyseren en toe te passen.

In schietspellen zoals Overwatch heb je bijvoorbeeld een karakter genaamd Bastion. Bastion is de zware artillerie van een team. Terwijl het team de aanval inzet, moet Bastion voor versterking zorgen vanuit de achterste linie.  Je leert al vrij snel dat je niet ergens moet blijven staan met Bastion, want dan wordt je vrij snel neergeschoten door de vijand. Je moet constant in beweging blijven wil je succesvol zijn. In spellen waar je in teamverband speelt moet je steeds zoeken naar de rol van jouw karakter in het team en hoe jij met die rol het beste uit het team kunt halen.

Op de Duitse larp Drachenfest, een evenement van ongeveer 5000 man, is het speelveld verdeeld in twaalf kampen. Ieder kamp heeft een paar honderd man en één van de manieren om als speler betekenis te geven aan je rol binnen een kamp is jezelf in iets specialiseren. Zo kan je een ondersteunende magiër zijn, of een diplomaat, een loopjongen om berichten van de generaal rond te sturen, eigenaar zijn van je eigen theehuis, of vechten in het leger. Als je gaat vechten kan je ook weer in het leger kijken welke rol je inneemt: sta je in de voorste linie, of ondersteun je aan de flanken, misschien ben je een boogschutter en sta je achterin, of ga je alleen op nachtmissies? Een groot evenement als Drachenfest laat zien dat identiteit, wat is mijn rol in de massa, betekenis geeft aan dat wat je doet.

In een project voor klas 3 VWO gaan leerlingen een videospel maken dat puur bestaat uit tekst. De leerlingen moeten aan het begin van het jaar bij mij een sollicitatiebrief schrijven voor de functie van programmeur of verhalenschrijver. De beste en origineelste brieven krijgen deze rol in de groepjes. De leerlingen met de minst interessante brieven worden verdeeld over de overgebleven plaatsen. Als het niveau over de hele linie goed is, wordt er geloot. Leerlingen moeten dus goed nadenken hoe je een goede, aantrekkelijke, sollicitatiebrief schrijft vanuit het perspectief van een programmeur of een verhalenschrijver. Hier kan ik als docent al regels leren over inleiding, conclusie en kernzinnen en biedt mij als docent gelegenheid directe betekenis toe te kennen aan de opdracht om het doel (gekozen te worden) dichtbij de beleving van de leerlingen ligt.

Daarna vormen de leerlingen met hun groep een team binnen een fictief bedrijf. Elk team heeft een eigen ‘sub’ studio met een eigen naam. Dit spiegelt de werkelijke gamewereld waar grote bedrijven zoals Sony, Nintendo en Ubisoft kleinere studio’s onder zich hebben die ieder hun eigen specialiteiten hebben. Dit helpt ook bij het gevoel van betrokkenheid. Je team krijgt kleur en je krijgt een gevoel van autonomie.

Rol in een groep
Een andere insteek van identiteit is de functionele rol binnen een groep, zoals we die ook kennen in vergaderingen met een voorzitter en een notulist. Door deze rollen duidelijk kenbaar te maken kan een leerling zich beter inleven in de verantwoordelijkheden die hij of zij draagt. Door deze rolverdelingen in lessen toe te passen leren zij beter samenwerken. Zij krijgen immers zelf beter inzicht in wat erbij de verschillende rollen komt kijken. Daarbij zorgt goed gecoördineerd groepswerk door de docent voor gemeenschapsgevoel.

Identiteit van het kind
Als laatste is er de identiteit van de leerling als persoon. Kinderen zijn op de middelbare school veel met hun identiteit bezig: wie ben ik? Hoe leer ik? Wat vind ik belangrijk? Als docenten kunnen we deze ontwikkeling niet negeren omdat het veel invloed heeft op het leerproces van de leerling. We moeten bijvoorbeeld meerdere leerstrategieën aanleren zodat een leerling beter kan kiezen wat bij hem of haar past. Wanneer een leerling niet goed werkt, moeten we niet altijd meteen straffen, maar het gesprek aangaan waar de leerling tegenaan loopt en hoe dat te verhelpen, anders krijgen we alleen maar afgestudeerden die werken door extrinsieke motivatie in plaats van intrinsieke motivatie.

Conclusie
Er zijn drie vormen van identiteit: identiteit ten opzichte van het leerproces, identiteit ten opzichte van de groep en de identiteit van het kind. Identiteit geeft aan wat je relatie is tot het leerproces en de daarbij komende verantwoordelijkheden. Je leert onderdeel te zijn van iets groters en de waarde van je bijdrage. Je handelingen krijgen betekenis.